Balıkesir'in Erdek ilçesine bağlı Bandırma körfezinin en güzel köyü Tatlısu
  Kyzikos Antik Şehri
 

Bandırma’nın 5 km. kuzeybatısında, Kapıdağ yarımadasını ana karaya bağlayan, dar ve alçak kıstağın kuzey doğusundadır.Burası İlk Çağ’da karaya yakın bir ada konumunda idi. Arktonnesas denilen ada Hellence “Ayı Adası” anlamındadır. 

Kyzkos isminin Hellen dilinde anlamı olmadığı gibi kökeni de bilinmemektedir. Kyzikos ile ilgili araştırmalara XV.yüzyılda başlanmıştır.Nitekim İtalyan tüccar ve araştırmacı Ankonalı Cyriacos, burada gördüğü, ancak günümüze çok azı gelebilmiş kalıntılardan söz etmiştir.Onu izleyen yıllarda ise diğer gezginler kentle ilgili hiçbir bilgi vermemişlerdir.XVIII-XIX.yüzyıllarda Avrupalı gezginler Kyzikos’a gelmişlerse de yalnızca Hadrianus mabedi ile ilgilenmişlerdir.C.Texier de tiyatronun ayakta kalmış kemer ayaklarının çizimlerini yapmıştır. Perrot,1862’de yayınlanan Galatia ve Bithynia seyahatnamesinde Kyzikos’un günümüze ışık tutan plânı ve bazı kalıntılarını çizmiştir.Onları Rustafsaell ve Hasluck’un çalışmaları izlemiştir. 

Arkaik dönemde (M.Ö.479 öncesi) burada Dolionez denilen bir topluluk yaşıyordu.Bununla beraber kentin ne zaman ve kimler tarafından kurulduğu da açıklık kazanamamıştır. 

Kyzikos’un ne zaman ve kimler tarafından kurulduğu kesinlik kazanamamakla beraber M.Ö.756’da Miletos’dan gelenlerin kenti ele geçirdiği bilinmektedir.Miletoslu göçmenlerin yönetiminde, çevrenin önemli bir balıkçılık ve ticaret merkezi olmuş, Karadeniz kentleriyle yapılan ticarette üs konumunu yüklenmiştir. Ord.Prof.Dr.Ekrem Akurgal’ın burada yaptığı
kazılarda Geç Geometrik dönem keramiklerinin bulunduğu kentin M.Ö.VII.yüzyılın ilk yarısında kurulmuş olduğunu ortaya koymuştur.Ancak kent konumuna Miletoslular zamanında erişmiştir.


Perslere karşı başlatılan ayaklanmada Miletosluların yanında olmamışlardır.İsyanı bastırmak için yola çıkan Pers donanmasını, onlar gelmeden önce Daskleion kentindeki satrap Olbares ile anlaşarak onlara bağımlılığını bildirmişlerdir. Bu nedenle de Kyzikos, diğer kentler gibi yakılıp yıkılmaktan kurtulmuştur.M.Ö.498’de Atina’nın egemenliğine girdiğini Xenophon’dan öğreniyoruz. M.Ö.281 de Kunupedion savaşının ardından Seleukos Krallığının eline geçmiştir. Kyzikos’un Pergamon Krallığı ile olan ilişkileri de bu dönemde başlamıştır. Pergamon Krallığının vasiyet yoluyla Roma’ya katılmasından sonra da Bergama’ya bağlı bir Roma eyaleti konumuna girmiştir.Kısa bir süre sonra bağımsızlık hakkını elde etmiştir.Ancak M.Ö.I.yüzyılın ikinci yarısında Roma’nın doğu ülkeleri komutanı Antonius’un donanmasını hazırlaması isteğini kabul etmemiş, bunun sonucu olarak da bağımsızlığını kaybetmiştir.


İmparator Hadrianus döneminde (M.S.117-138) önemli bir kültür merkezi olmuştur.İmparator M.Ö.124’de Kyzikos’a gelmiş, kısa süre sonra da İmparatorluğun kültürünü benimseyen kentler arasına girmiştir.Bu nedenle Roma’nın ekonomik desteğini kazanmış, kentte yeni eserler yapılmaya başlanmıştır.


Doğu Roma İmparatoru Constantinus’un, Byzantionu başkent yapmasıyla birlikte Kyzikos’lu bilginler oraya göçmüşlerdir.Ne var ki,Byzantion’un deniz ticaret merkezi oluşu Kyzikos’u ekonomik yönden çöküntüye uğratmıştır.Arap akınları, 943 depremi kente zarar vermiştir. Nikaia piskoposluğunun güçlenmesinden ötürü Kyzikos’da oraya bağlanmıştır.Bunun ardından 23 Eylül 1063 depremi kenti tümüyle yıkmış, halk da Artaka’ya (Erdek) göçmüş ve bir daha da eski günlerine dönememiştir. Kyzikos’dan günümüze ulaşan kalıntıların başında Hadrianus Mabedi gelmektedir.Mabedin yapımına Hadrianus döneminde başlanmış,Marcus Aurellius döneminde (M.S.161-180) tamamlanmıştır. Kyzikos’un güneybatısındaki mabet kentin geçirdiği depremlerden etkilenmiş,taşları çeşitli yapılarda kullanılmak üzere yerlerinden sökülmüştür.Günümüze mabetten yalnızca çevresindeki terasları destekleyen bir kemer ve tonozlu temelleri gelebilmiştir.


Anconalı Cyriacus da mabedin 33 sütununu ve üst yapısının ayakta olduğunu gördüğünü belirtmiştir.Kyzikos tiyatrosu, kent surlarından bazı kalıntılar dikkati çekerse de bunların pek fazla bir önemi bulunmamaktadır.Roma döneminde içerisinde gladyatör gösterileri ile vahşi hayvan mücadelelerinin yapıldığı amfitiyatro Hamamlı ve Çeltikçi köyleri arasındaki bir dere yatağındadır.M.S.124 depremi kentteki birçok yapı gibi burasını da yıkmıştır.Kentin nekropolü Edincik yolu üzerindedir. Kyzikos kalıntıları İstanbul Arkeoloji Müzeleri ile Erdek Açık Hava Müzesindedir. İstanbul Arkeoloji Müzesi Arkaik dönem eserlerinin sergilendiği salonda bir erkek torsosu ile dans eden figürler, Erdek’te ise asma dalı ve üzüm salkımları kabartmaları ile bezenmiş sütun parçası dikkati çekmektedir. 

Kyzikos’un nümizmatik alanında da ayrı bir önemi vardır.Kyzikos,Perslerin M.Ö.V-IV yüzyıllarda elektron stater basma izni verdiği birkaç kentten birisi olmuştur.

Fotoğraflar...

Kyikos antik şehrine giderken.


 

Yukarıdaki uzun yazıyı ahmet edip de okumak istemeyenler için bir özetini çıkarayım.

Miletuslu denizciler tarafından kurduğu tahmin edilen antik şehir mevkii olarak eskiden ada olan Kağıdağ yarımadasını karaya bağlayan dar bir kıstak içerisinde kurulmuştur.

Denizciler burada kurdukları kolonilerle ticaret hayatına egemen olmuşlardır.Ancak eskiden ada olan Kapıdağ yarımadasının ada olmaktan çıktığı ve yarımada haline geldiği zamanlarda önemini kaybetmiştir.

İlk kazılar 1908 yılında yapılmış.Kazılarda çıkarılan tarihi eserler Erdek müzesinde sergilenmektedir.Erdek'e gidip de burayı görmesseniz ayıp olur.Erdek'e gittiğiniz zaman buraları gezmenizi öneririm.

Bir anfitiyatrosu bulunan antik şehirde anfitiyatro maalesef günümüze kadar muhafaza edilemedi.

Antik şehirden görünümler...



 

Kalıntılardan bir fotoğraf
 
Kyzikos anfitiyatro
 

Milet sikkeleri.


Maalesef elimde başka fotoğraflar yok.Burayı gezen üyeler fotoğraflarını burada paylaşırsa sevinirim.Yazın daha detaylı bir şekilde gezip buraları fotoğraflayıp siteye göndereceğim.




Anadolu'da sadece iki tanesi günümüze kadar ulaşabilmiş anphitiyatrolardan biri. Kyzikos anphitiyatrosu. Diğeri ise Bergama'dadır. İşte gladyatörlerin dövüştüğü gerçek mekanlar...



Türkiye de o anfitiyotrolardan maalesef 2 tane var. Kyzikos antik kalıntılarından bir fotoğraf daha. Yazın daha ayrıntılı fotoğraflar çekip göndereceğim.



 



Ancak gerçek şu ki gerek anfitiyatro gerekse de diğer kalıntılar zamanla çok yıpranmış durumda. Kyzikos'ta kazılar halen devam ediyor ama anfitiyotrodan geriye pek birşey kalmadı maalesef.


Kaynak: İnternetten derlenmiştir , kaynak bilinmemektedir .

 
  Bugün bizi ziyaret eden 13 ziyaretçiye teşekkür ederiz.